Samsun Büyükşehir Belediyesi

Samsun Belediyesinin kuruluşu, Kanun-ı Esasî ve Osmanlı İmparatorluğu'nun batılılaşma hareketlerinin (özellikle Tanzimat reformlarının) bir sonucu olarak yerel yönetimlerde modern belediye sistemini uygulama kararı ile olmuştur. Bölgenin idari merkezi konumundaki Canik Sancağı'nda, 19. yüzyılın ortalarından itibaren tütün ticareti, Karadeniz liman faaliyetleri ve Kafkasya'dan alınan göçlerle artan kentsel altyapı ihtiyacını karşılamak amacıyla genel kabule göre 1869 yılında ilk belediye teşkilatı kurulmuştur.

Bu ilk dönemde Samsun, İstanbul'dan doğrudan atanan belediye başkanları ile yönetilmekteydi. 1877 tarihli Vilayet Belediye Kanunu ile taşra belediyelerinin teşkilatlanması yasal bir zemine oturtulmuştur. Taşra belediyeleri arasında stratejik bir ticari öneme sahip olan Samsun Şehremaneti, 1893 yılına kadar atanmış memurlarla idare edilmekte iken, belediye başkanı 1893 yılında ilk defa yerel halkın seçimi ile işbaşına gelmiştir.

Cumhuriyetin ilanından sonra da varlığını sürdüren belediye, 2 Eylül 1993 tarihinde kabul edilen 504 numaralı kanun hükmünde kararname ile büyükşehir belediyesi olmuş, adı Samsun Büyükşehir Belediyesi olarak değişmiş, yetkileri ve görev alanı genişlemiştir. Ayrıca 10 Haziran 2004 tarihinde çıkarılan kanun ile belediyeye yeni düzenlemeler gelmiştir.

6 Mart 2008'de kabul edilen 5747 numaralı kanun ile Atakent, Kurupelit, Altınkum, Çatalçam ve Taflan beldelerinin birleşerek Atakum beldesine katılmasıyla Atakum; Gazi ve Yeşilkent beldelerinin İlkadım'a katılmasıyla İlkadım adında bir ilçe kurulması ve Canik beldesinin de ilçe yapılması karara bağlanmıştır. Bu değişiklik ile büyükşehir ilçeleri Atakum, Canik, İlkadım ve Tekkeköy olarak belirlenmiştir. 12 Kasım 2012 tarihinde kabul edilen ve 2014 yerel seçimleri ile yürürlüğe giren 6360 sayılı kanunla birlikte de tüm Samsun ilçeleri büyükşehir belediyesinin yetki kapsamına alınarak Samsun bir bütünşehir haline gelmiştir. Bütünşehir dönüşümü sonrasında il genelinde altyapı ve ulaşım yatırımlarına ağırlık verilmiş; Samsun Hafif Raylı Sistem hattı kademeli olarak genişletilerek doğuda Tekkeköy'e, batıda ise Ondokuz Mayıs Üniversitesi kampüsü içine kadar uzatılmıştır.

2017 yılında şehirde düzenlenen ve büyükşehir belediyesinin ciddi altyapı ile tesis desteği sağladığı 23. Yaz İşitme Engelliler Olimpiyat Oyunları (Deaflympics) ile 2022 yılında gerçekleştirilen TEKNOFEST Karadeniz organizasyonları belediyenin üstlendiği büyük çaplı projeler ve uluslararası etkinlikler arasında yer almıştır.

1999 yılından itibaren 19 yıl belediye başkanlığı yapan Yusuf Ziya Yılmaz'ın 2018 yılında milletvekili adayı olmak için istifa etmesinin ardından, meclis seçimiyle bir süre Zihni Şahin, 2019 yerel seçimleri sonrasında ise Mustafa Demir belediye başkanı olarak görev yapmıştır. 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde ise Halit Doğan Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı seçilmiş olup günümüzde görevine devam etmektedir.

SASKİ - Samsun Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü

SAMULAŞ - Samsun Ulaşım Anonim Şirketi

SABEK - Samsun Bölgesel Ekonomik Kalkınma A.Ş.

Samsun Kültür Turizm Ticaret Anonim Şirketi (Büyükşehir Belediyesine ait Yalı Kafe, Sevgi Kafe gibi tüm kafeterya ve sosyal tesislerin işletmesini yürütür)

Samsun Anakent İmar İnşaat Ticaret Limited Şirketi

SAMGAZ - Samsun Doğal Gaz Dağıtım A.Ş. (Özel teşebbüs bünyesinde olup Büyükşehir Belediyesi aynı zamanda hissedarıdır)

Samsun Büyükşehir Belediyesi, şehirdeki vatandaşların sosyal ve kültürel hayatını desteklemek amacıyla çeşitli projelere imza atmaktadır. Gençlik odaklı projelerin başında "Petek Genç" projesi gelmektedir.

Petek Genç: Gençlerin eğitim ve kişisel gelişim süreçlerini desteklemek amacıyla hayata geçirilen kapsamlı bir gençlik merkezidir. İlk yerleşkesi üniversite öğrencilerin yoğun yaşadığı Atakum ilçesindeki Yalı Kafe alanında (toplam 5.727 m²'lik alanda), Samsun Kültür Turizm Ticaret A.Ş. işletmeciliğinde açılan merkez; kütüphane, etüt ve dijital araştırma salonları, sergi alanı, kafeterya ve çamaşırhane gibi imkanlarla gençlerin 7/24 ücretsiz yararlanabileceği bir yaşam alanı olarak tasarlanmıştır. Tesis, çocuk oyun parkları ve grup çalışma atölyelerini barındırması sebebiyle Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Bilişim Ağı (EBA) tarafından resmi olarak "Okul Dışı Öğrenme Ortamı" statüsünde tanınmaktadır. Proje kapsamında ayrıca 11-25 yaş arası gençler için kamp programları, şehir gezileri ve kariyer buluşmaları gibi etkinlikler de düzenlenmektedir.

Mustafa Demir Şehir Kütüphanesi: Atakum ilçesinde inşa edilen ve eski büyükşehir belediye başkanı Mustafa Demir'in adını taşıyan proje, 2023 yılında İngiltere'de düzenlenen *International Property Awards* yarışmasında "Avrupa'nın en iyi kamu binası mimarisi" ödülünü kazanmıştır. Yaklaşık 525 bin kitaplık devasa bir arşive ve 1.098 kişilik oturma alanına sahip olan kütüphane kompleksi, eğitim-öğretim yılının başlangıcına paralel olarak Eylül 2026'da hizmete açılacaktır. Kütüphane içerisinde bireysel/grup çalışma alanları, çocuk kütüphanesi ve görme engelliler için özel okuma salonları da yer almaktadır.

Samsun Büyükşehir Belediyesi, şehrin artan nüfus ve trafik yoğunluğuna çözüm bulmak amacıyla çeşitli altyapı ve toplu taşıma yatırımları yürütmektedir. Bu projelerin öne çıkanları şunlardır:

Şehir Hastanesi Tramvay Hattı ve Yeni Filo: Mevcut hafif raylı sistemin kapasitesini artırmak ve sağlık hizmetlerine ulaşımı kesintisiz hale getirmek amacıyla Samsun Şehir Hastanesi raylı sistem ağına entegre edilmektedir. Aynı dönemde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı iş birliğiyle, %74 yerlilik oranına sahip 12 yeni tramvay aracı filoya katılmıştır.

SATUS ve SAMAIR: Şehrin 17 ilçesi arasında kesintisiz ve entegre ulaşım sağlamak amacıyla Samsun Toplu Ulaşım Sistemi (SATUS) ile Çarşamba Havalimanı'na doğrudan yolcu taşıyan SAMAIR otobüs hatları kurulmuştur.

Çiçekyazı Barajı: İklim krizine karşı şehrin uzun vadeli içme suyu ihtiyacını güvence altına almak ve su arz güvenliğini sağlamak amacıyla projelendirilen temel altyapı yatırımlarından biridir.

Belediyenin iki adet binası vardır. Yeni bina 15 Şubat 1972'de Mimar Orhan Dinç'in idaresinde inşa edilmeye başlanmış 27 Mart 1976 tarihinde dönemin başbakanı Süleyman Demirel'in de bulunduğu bir törenle açılmıştır. Toplam 18.879.417₺ harcanarak inşa edilen yapı 1977 Samsun Belediye Yıllığı'nda açıklanan bilgilere göre 100.000.000₺ değere sahiptir.

Tarihî niteliklere sahip olan ve günümüzde yalnızca başkanlık makamı olarak kullanılan eski bina ise 1911'de inşa edilmeye başlanmış, 26 Aralık 1913 tarihinde İtalyan mimar Mösyö Rici tarafından bitirilerek Samsun Şehremanetine teslim edilmiştir. Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi özelliklerini yansıtan yapı; cephe tasarımında Neoklasik, Neorönesans ve at nalı kemerli pencereler gibi Oryantalist öğelerin bir arada kullanıldığı eklektik (seçmeci) bir mimari anlayışla taş ve tuğladan inşa edilmiştir. Dönemin belediye başkanı Gebilizade Mustafa Necip Efendi tarafından dekorasyonu düzenlenen binanın açılış törenine mülki memurlar ve askerler, ulema ve Samsun'da bulunan din önderleri ile Samsun'da bulunan İtalyan Konsolosluk yetkilileri, İngiltere Samsun Konsolosluk Memuru D. Papadopoulos, Fransa Samsun Konsolosluk memuru Edouard Berliand, Avusturya-Macaristan Samsun Konsolosu A. Del Tore, Rusya Samsun Konsolos yardımcısı A. Savinof, İran Samsun Şehbenderi Hacı Ahmet Ali Bey, Yunanistan Samsun Konsolos yardımcısı Leonidas Matlis, Belçika Samsun Konsolos vekili M. Giraud, Amerika Birleşik Devletleri Samsun Konsolosluğu memuru W. Peter, Almanya Samsun Konsolos yardımcısı Mösyö Kuckhoff, İsveç-Norveç Samsun Konsolos vekili Polanis Oktardo ve Canik Livası Mutasarrıfı Süleyman Necmi Bey Efendi gibi dönemin bölgedeki önemli kişileri katılmıştır.

Yeni bina henüz proje aşamasında iken eski binanın yıkılması planlanmış ancak Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulunca binanın tarihî eser olduğu bildirilmiş ve yıkımı engellenmiştir.