T.C. Ticaret Bakanlığı

Bakanlık, 6 Mart 1924 tarihinde Ticaret Bakanlığı adıyla kuruldu. 21 Ocak 1928 tarihinde lağvedilerek yetkileri Ekonomi Bakanlığına verildi. 3 Nisan 1939 tarihinde Ticaret Bakanlığı yeniden kuruldu. 16 Ocak 1949 tarihinde Ekonomi Bakanlığı ile birleştirilerek Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı kuruldu. 30 Mayıs 1960 tarihinde bakanlık yeniden Ticaret Bakanlığı adını aldı. 13 Aralık 1983 tarihinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile birleştirilerek Sanayi ve Ticaret Bakanlığı adını aldı.

29 Haziran 2011 tarihinde önceki hükûmetlerde bulunan Gümrükten Sorumlu Devlet Bakanlığı ve Gümrük Müsteşarlığı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığının iç ticaret ile ilgili 4 genel müdürlüğün (İç Ticaret Genel Müdürlüğü, Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü, Teşkilatlandırma Genel Müdürlüğü ve Esnaf ve Sanatkarlar Genel Müdürlüğü) birleştirilmesi sonucu Gümrük ve Ticaret Bakanlığı adını aldı.

2018 yılında yapılan Anayasa değişikliği sonucunda, Ekonomi Bakanlığı dış ticaret birimleriyle birleştirilerek yeniden yapılandırıldı. Ekonomi Bakanlığının Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü ise Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının birimleri arasında yer aldı.

Anayasada yapılan değişikliklere uyum sağlanması amacıyla bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılması hakkındaki 703 sayılı KHK ile bakanlığın adı Ticaret Bakanlığı olarak değiştirildi.

Ticaret Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır:

İç ve dış ticaret hizmetlerine ilişkin ana hedef ve politikaların belirlenmesine yardımcı olmak ve belirlenen dış ticaret politikasını geliştirmek amacıyla çalışmalar yapmak ve gerekli koordinasyonu sağlamak.

Ekonomik faaliyetlerin dış ticarete dönük yapılandırılması için gerekli tedbirleri almak, uygulamak ve bu tedbirlerin ilgili kamu ve özel kurum ve kuruluşlarca uygulanmasının ve koordinasyonunun sağlanması konusunda çalışmalar yürütmek.

İç ve dış ticaretin ülke ekonomisi yararına yapılması amacıyla ürün ve yurt dışı müteahhitlik dâhil ulusal ve uluslararası hizmet ticaretine ilişkin gerekli her türlü tedbiri almak.

Kamu kurum ve kuruluşlarına çeşitli mevzuatla verilmiş yetki ve görevlerin kullanımında iç ve dış ticarete dair politikaların uygulanmasına ilişkin esasları düzenlemek ve koordine etmek.

Gümrük politikasının hazırlanmasına yardımcı olmak ve uygulamak; gümrük hizmetlerinin süratli, etkili, verimli, belirlenmiş standartlara uygun şekilde yürütülmesini sağlamak ve denetlemek.

27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu, gümrük işlemleriyle ilgili diğer mevzuat ve uluslararası sözleşmelerin uygulanmasını sağlamak; gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma ilişkin iş ve işlemleri yürütmek; gümrük kontrolüne tabi kişi, eşya ve araçların muayene ve kontrolünü yapmak.

Gümrük tarifesini hazırlamak; gümrük vergileri ile gümrük idarelerince tahsil edilmesi gereken vergi, fon ve diğer malî yüklerin tahakkuk, tahsil, takip ve kontrolünü yapmak; ertelenmiş kontrol ve sonradan kontrol hizmetlerini yürütmek; ihtilaflı durumlarda uzlaşmaya ilişkin işlemleri düzenlemek ve yürütmek; gümrük işleriyle ilgili istatistikî bilgileri üretmek, toplamak, değerlendirmek ve açıklamak.

Geçici depolama yerleri, antrepolar, ambarlar, lojistik merkezleri, tasfiyelik eşya depoları, mağazalar ve satış reyonları açılması ve işletilmesine izin vermek, işletmek, işlettirmek ve denetlemek; gümrük mevzuatına göre tasfiyelik hale gelen eşyanın tasfiye işlemlerini yürütmek.

Gümrüklü yer ve sahalarda münhasıran, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinde gerektiğinde ilgili kuruluşlarla işbirliği yapmak suretiyle kaçakçılığı önlemek, izlemek ve soruşturmak.

Kara ve demiryolu kapıları ile gümrük teşkilatı bulunan hava ve deniz limanlarında, serbest bölgeler, antrepolar ile gümrüklü yer ve sahalarda ve Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinde gümrük muhafaza görevlerini yerine getirmek.

Gümrüklü yer ve sahalarda koordinasyonu sağlamak ve kamu düzeninin bozulmasını önleyecek tedbirleri almak.

Bakanlık hizmetlerine ilişkin olarak uluslararası kuruluşların ve Avrupa Birliğinin çalışmalarını takip etmek, Avrupa Birliğine uyum çalışmalarını yürütmek ve bu konularda görüş oluşturmak.

Bakanlığın sorumluluğunda bulunan tüketici ürünlerinin piyasa gözetimi ve denetimini yapmak veya yaptırmak.

Ticaret odaları, sanayi odaları, ticaret ve sanayi odaları, deniz ticaret odaları, ticaret borsaları, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, esnaf ve sanatkâr meslek kuruluşlarına ait hizmetleri, ilgili diğer bakanlıklarla işbirliği suretiyle yürütmek, Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birliklerine ilişkin çalışmaları yürütmek.

Evrensel kabul görmüş tüketici haklarının sağlanması ve korunmasına yönelik hukukî ve idarî tedbirleri almak, tüketicinin korunmasını sağlayıcı inceleme ve düzenlemeler yapmak.

Esnaf ve sanatkârlar ile kooperatifçiliğe ilişkin politika, ilke ve hedeflerin ilgili kuruluşlarla işbirliği yapılarak belirlenmesi

Ticaret Bakanlığına bağlı birimler şunlardır:

Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği

Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü

Destek Hizmetleri, Tasfiye İşleri ve Döner Sermaye Genel Müdürlüğü

Esnaf, Sanatkârlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü

Gümrükler Genel Müdürlüğü

Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü

Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü

İç Denetim Birimi Başkanlığı

İç Ticaret Genel Müdürlüğü

İhracat Genel Müdürlüğü

İthalat Genel Müdürlüğü

Özel Kalem Müdürlüğü

Personel Genel Müdürlüğü

Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı

Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü

Strateji Geliştirme Başkanlığı

Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü

Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü

Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü

Uluslararası Hizmet Ticareti Genel Müdürlüğü

Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü

Bakanlığa bağlı Türkiye Serbest Bölgelerinde Üretme, Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge), Yazılım, genel ticaret, depolamak, Paketleme, Bankacılık ve sigortacılık, Montaj ve demontaj Bakım hizmetleri. Yatırımcılar kendi binalarını inşa etmekte özgürken, bölgelerde de cazip koşullarla kiralık ofis alanları veya depolar bulunmaktadır. Türk şirketlerine açık olan tüm faaliyet alanları, yabancı şirketlerin ortak girişimlerine de açıktır. Bahse konu serbest bölgelerde kurulacak olan biların inşası, yıkımı ve kiralanmasındaki işlemleri bunların yanı sıra desteklenmesi, işletilmesinden sorumlu devlet kurumudur. Serbest Bölgeler yatırım, üretim ve dışsatımı artırmak, yabancı anapara ve teknoloji girişini hızlandırmak ereğiyle hükûmetçe belirlenerek Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi dışında (yurtdışı-serbest alan) bırakılan bölgeye denir. Serbest bölgelerin yer ve sınırlarını belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Serbest Bölgelerin Faaliyet göstere bilmesi için Serbest Bölge Müdürlüğünün kurulması Gümrükler Genel Müdürlüğünün Gümrük İdaresi açarak gümrük bölgesine giriş-çıkış yapacak olan İthalat/İhracat/Transit malların gümrük işlemlerinin yapılması ve Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğünün Bölge/Kısım Amirliği kurularak serbest bölgenin giriş, çıkış, emniyet ve asayişini sağlamakla görevli iki kurumun açılması şartı ile Serbest Bölgeler faaliyet gösterebilir.

Kurumun taşra teşkilatı şu şekildedir:

Serbest Bölgeler Atlası 4 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Mersin Serbest Bölge Müdürlüğü

Antalya Serbest Bölge Müdürlüğü

Ege Serbest Bölge Müdürlüğü

İstanbul İhtisas Serbest Bölge Müdürlüğü

Trabzon Serbest Bölge Müdürlüğü

İstanbul Endüstri ve Ticaret Serbest Bölge Müdürlüğü

İzmir Serbest Bölge Müdürlüğü

Rize Serbest Bölge Müdürlüğü

Samsun Serbest Bölge Müdürlüğü

İstanbul Trakya Serbest Bölge Müdürlüğü

Kayseri Serbest Bölge Müdürlüğü

Adana Yumurtalık Serbest Bölge Müdürlüğü

Avrupa Serbest Bölge Müdürlüğü

Gaziantep Serbest Bölge Müdürlüğü

Bursa Serbest Bölge Müdürlüğü

Denizli Serbest Bölge Müdürlüğü

Kocaeli Serbest Bölge Müdürlüğü

TÜBİTAK-MAM Teknoloji Serbest Bölge Müdürlüğü

Batı Anadolu Serbest Bölge Müdürlüğü

Uluslararası Kuruluşlar Nezdinde Daimi Temsilcilikler

Ticaret Müşavirlikleri ve Ataşelikler

Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri

Ticaret İl Müdürlükleri

Serbest Bölge Müdürlükleri

Helal Akreditasyon Kurumu

Türk EXIMBANK

Rekabet Kurumu

Akaryakıt Kaçakçılığı ile Mücadele Kurulu