Eskişehir Valiliği

Eskişehir, İç Anadolu Bölgesi'nin kuzeybatısında yer almaktadır. İl merkezi; kuzeyinde Mihalgazi ve Sarıcakaya, doğusunda Alpu, Mihalıççık ve Ankara, güneyinde Mahmudiye, Seyitgazi ve Afyonkarahisar, batısında ise İnönü ve Kütahya ile çevrilidir.

Eskişehir'in deniz seviyesinden yüksekliği 792 metredir.

İç Anadolu stepleri ile Kuzey Anadolu ve Batı Anadolu ormanları, şehrin bitki örtüsünü oluşturur. Sündiken Dağlarının güney yamaçlarında, 1.000 metreden sonra meşe çalılıkları; daha yükseklerde bodur meşeler görülür. 1.300 metreden sonra yer yer kara çamlar bulunur. Bazı bölgelerde karaçamların arasında kızılçamlar da görülür. Eskişehir'in güneyindeki platolarda orman bulunmaz, fakat bölgesel step bitkileri vardır. Porsuk ve Keskin derelerinin kenarlarında söğütler, kavaklar, karaağaçlar ve koruluklar bulunur.

Eskişehir'den geçen iki önemli akarsu Sakarya Nehri ve Porsuk Çayı'dır. Bu akarsuların il sınırları içinde iki baraj bulunmaktadır. Porsuk Çayı üzerinde Porsuk Barajı, Sakarya Nehri üzerinde ise Gökçekaya Barajı bulunmaktadır.

Kalabak suyu, Eskişehir ile özdeşleşmiş bir içme suyudur. Atatürk'ün bir seyahati sırasında ikram edilen suyun tadını beğenmemesi üzerine suyun araştırılması için verilen talimat doğrultusunda Türkmen Dağı eteklerinden bulunup 1936 yılında şehre getirilen sudur. Önceleri tankerlerde satılan su, son yıllarda damacana sistemiyle dağıtılmaktadır. 2013 yılında Sağlık Bakanlığı’nca yapılan resmî analizlere göre Türkiye’de incelenen 115 su markası arasında içilebilir sular sıralamasında üçüncü sırada yer almıştır.

Lületaşının Türkiye’de işlenebilir türü yalnız Eskişehir’de bulunmaktadır. ‘Beyaz altın’, ‘deniz köpüğü’ ve ‘Eskişehir taşı’ gibi adlandırmalar, lületaşının değerini, rengini ve kaynağını anlamlı bir biçimde ortaya koymaktadır.

Lületaşı, magnezyum ve silisyum esaslı ana kaya parçalarının yerin muhtelif derinliklerindeki başkalaşım katmanları içinde, hidrotermal etkilerle hidratlaşması sonucunda oluşmuş değerli bir taştır. Lületaşı ve benzer minerallere, Yunanistan'daki bazı adalarda, Moravya'da, Fransa'da, İspanya'da ve Fas'ta ve ABD'de de rastlanmaktadır.

Eskişehir ilinin Karatepe, Sarıkavak, Türkmentokat ve Gökçeoğlu köylerindeki sahalarda, yüzeyden 300 metreyi aşan derinliklerde içinde dağınık yumrular hâlinde lületaşı bulunan başkalaşım katmanlarına rastlanır.

Arkeolojik çalışmalar, lületaşının yaklaşık beş bin yıl öncesinden bilindiğini ve değişik amaçlarla kullanıldığını göstermiştir. Günümüzde lületaşı süs eşyası ve özellikle pipo yapımında kullanılmaktadır. Ayrıca lületaşı, radyasyon emici özelliğinden dolayı uzay gemilerinde izolasyon malzemesi olarak da kullanılır.

Bölge, bor madeni yönünden önemli rezervlere sahiptir ve Kırka'da bulunan tinkal madeni işlenerek %33 oranında borik oksit (B₂O₃) elde edilmektedir. Perlit, manyezit, kalsedon, krom, toryum ve torit Eskişehir'de bulunan diğer madenlerdir.

Eskişehir, konumu gereği sıcak su kaynaklarının tam üzerinde bulunmaktadır. Şehir merkezinde ‘Sıcak Sular’ olarak isimlendirilen bölgede doğal termal kaynaklar bulunmakta; çok sayıda hamam hizmet vermektedir. Sıcak sular, Porsuk Çayı'nın güney kısmında geniş bir alan içinde bulunmaktadır. Suyun kaynağında 47 °C'ye ulaşan sıcaklık, bazı alanlarda 35 °C'ye kadar düşmekte, bazı alanlarda ise 55 °C'ye kadar yükselmektedir. Hamamlardaki su hafif demirli ve kükürtlüdür.

Bu bölgede çarşı içerisindeki tulumbalardan sıcak su akmakta olup, su bir dönem yakın bölgelerdeki evlere de verilmiştir. Yine il sınırları içerisinde Sakarı Ilıcaları, Hasırca, Kızılinler, Uyuzhamam-Alpu, Alpanos-Seyitgazi, Çardak(Hamamkarahisar)-Günyüzü, Yarıkçı-Mihalıççık ve Yalınlı-Beylikova bilinen kaplıcalardır.

Büyükşehir illerinde merkezi yönetim, vali, il müdürleri ve il danışma kurulundan oluşur.

Eskişehir, 'büyükşehir' statüsündedir. Bu özelliğine göre yönetimi belirlenmiştir. Protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Büyükşehir yapılan illerde, İl Genel Meclisi, yetki ve görevlerini Büyükşehir Belediye Meclisi'ne devretmiş ve kaldırılmıştır.

Eskişehir Valisi, 1976 Karaisalı doğumlu Erdinç YILMAZ, Ocak 2026/1 sayılı kararnameyle Osmaniye Valisi iken atanmıştır.

Vali ve kaymakamlara ait bilgiler Eskişehir'in ilçeleri sayfasında gösterilmiştir.

Büyükşehir belediyelerinde yerel yönetim; büyükşehir belediye başkanı, büyükşehir belediye meclisi ve büyükşehir belediye encümeninden oluşur.

Yerel yönetimi temsil eden Büyükşehir Belediye Başkanı, ildeki tüm seçmenlerin oy çokluğu ile seçilir. Yerel seçimlerde İlçe Belediye Başkanı ve İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanılarak ilçelerin belediye meclisleri oluşur. İlçe Belediye Meclislerinden alınan üyeler; başkan kontenjanı, ilçe nüfusu ve parti oy oranı dikkate alınarak Büyükşehir Belediye Meclisini oluşturur. Bu mecliste ilçe belediye başkanları da yer alır. Meclisin başkanı Büyükşehir Belediye Başkanı'dır.

Büyükşehir belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında, belediye meclisinin kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere belediye başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur. (5216 saylı kanun 16.madde)

Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı, 1970 Eskişehir doğumlu Ayşe Ünlüce (CHP), 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde %51.03 oy oranıyla seçilmiştir.

İlçe belediyeleri, 2024 Türkiye yerel seçimlerine göre, dört değişik parti tarafından yönetilmektedir. Bu ilçelerden 4'ü AK Parti, 9'u CHP, 1'i BBP ve 1'i DSP'li belediye başkanıdır.

Eskişehir Büyükşehir Belediye Meclisi üye sayısı 46'dır (Büyükşehir Belediye Başkanı, 14 ilçe belediye başkanı ve 31 üye). Bunların 13'ü AK Parti, 29'u CHP, 2'si DSP, 2'si BBP mensubudur.

Büyükşehir ve ilçe belediye başkanlarına ait bilgiler Eskişehir'in ilçeleri sayfasında gösterilmiştir.

Eskişehir, 14 Mayıs 2023'te yapılan genel seçimlerde 6 milletvekilini Türkiye Büyük Millet Meclisine göndermiştir.

NOT : 14 Mayıs 2023 Genel Seçimleri'nde İYİ Parti Eskişehir Milletvekili olarak seçilen İdris Nebi Hatipoğlu, 7 Kasım 2023 tarihinde AK Parti'ye geçerek bu partinin milletvekili olmuştur.

14 Mayıs 2023 Genel Seçim sonuçlarına göre seçilen milletvekilleri ve partileri şöyledir:

Fatih Dönmez (AK Parti)

Ayşen Gürcan (AK Parti)

İbrahim Arslan (CHP)

Utku Çakırözer (CHP)

Jale Nur Süllü (CHP)

İdris Nebi Hatipoğlu (AK Parti)

Eskişehir'in yerli halkı manavlardan oluşmaktadır. Şehirde Kırım Tatarlarının sayısı da fazladır. Eskişehir ili, Bulgaristan göçmenlerinin de buraya yerleşmesiyle özellikle 1950-55 ve 1965-70 dönemlerinde büyük bir nüfus artışı göstermiştir. İlin nüfusu 1970'te 460.000, 1980'de 543.802, 1990'da 641.000, 2010'da 765.000 kişi olmuştur.

Eskişehir'in nüfusu TÜİK 2021 verilerine göre 898.369'du. Eskişehir'in güncel nüfusu 921.630'dur. İlin yüzölçümü 13.960 km²'dir. İlde km²'ye 64 kişi düşmektedir. Eskişehir'de yıllık nüfus artış oranı ‰18.5 olmuştur. 2019 yılında TÜİK verilerine göre 14 ilçe belediyesi, bu belediyelerde toplam 539 mahalle bulunmaktadır.

BM raporuna göre yaşanabilirlik açısından Türkiye'nin en iyi ikinci şehri olan Eskişehir'in demografik yapısı şu şekildedir:

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri)

Eskişehir İl Nüfusu: 927.956 (2025 sonu). İlin yüzölçümü 13.960 km2dir. İlde km2ye 66 kişi düşmektedir. (Yoğunluğun en fazla olduğu ilçe: 385 kişi ile Odunpazarı'dır.)

İlde yıllık nüfus artış oranı %0,69 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Odunpazarı (%1,19) - Günyüzü (-%4,81)

09 Şubat 2026 TÜİK verilerine göre 14 ilçe ve belediye, bu belediyelerde toplam 540 mahalle bulunmaktadır.

Sosyo-ekonomik gelişmişlik açısından Türkiye'nin önde gelen illerinden biri olup 32 milyon m² alanında 783 kuruluş ile faaliyet gösteren Türkiye'nin en büyük organize sanayi bölgelerinden birine sahiptir. 1950'lerin sonundan bu yana il ekonomisinin temelini oluşturan sanayisinin geçmişi, Bağdat Demiryolu'nun yapımı sırasında 1894'te kurulan Cer Atölyesi'ne kadar uzanır ve bu atölye 1924 yılında TCDD işletmesine devredilmiştir.

İlde büyük devlet işletmelerinin yanı sıra 1960 sonrasında hız kazanan yerel sermaye yatırımlarıyla gerçekleşmiş çok sayıda özel kuruluş bulunur. Başlıca sanayi dalları gıda, tekstil, lokomotif üretimi, makine imalatı, tuğla, kiremit ve çimentodur. Sanayi kuruluşlarının hemen hemen hepsi şehir merkezinde toplanmıştır. Ayrıca kentte lokomotif ve motor, basma, şeker, çimento, tuğla ve kiremit, un, bisküvi ve şekerleme, beton direk, uçak bakımı ve onarımı (TUSAŞ), sirke ve şarap, sunta ve mobilya, buzdolabı ve soba fabrikaları bulunmaktadır. Organize sanayi bölgesinde bunlara ek olarak çeşitli üretimler yapacak fabrikalar da bulunmaktadır. Küçük sanayi sitesinde, ağaç işleri, madeni eşya, dökümcüler ve çeşitli imalat ve iş tezgâhları vardır. İlin sanayi çarşısında, oto motor tamir ve bakım atölyeleri ile tezgâhları mevcuttur. 2006 yılı sonu itibarıyla şehirde çalışan sendikalı işçi sayısı ise 48.790'dır.

İl, 2007 yılında gerçekleştirdiği 472 milyon 118 bin dolarlık ihracatla ülke genelinde 19. sırada yer almıştır. 2007 yılında yapılan ihracatın yaklaşık 7 milyon doları tarım, 450 milyon doları sanayi ve 15 milyon doları ise madencilik sektörüne aittir.

Şehrin dışarıya sattığı başlıca ticari mallar tarım ürünleri, ham ve konsantre halde çeşitli cevherler, şeker, bisküvi, çimento, buzdolabı, motorlu kara taşıtları, hava araçlarına ait parçalar, seramik ürünler ve lületaşından yapılmış hediyelik eşyalardır. Başlıca ithal malları; kazanlar, makineler, mekanik cihazlar, elektrikli makine ve cihazlar, kara taşıtları, plastikler ve mamulleri ile dericilikte ve boyacılıkta kullanılan malzemelerdir.

Yer altı zenginliği Eskişehir'in önemli ekonomik kaynaklarından biridir. Madencilik, ilin sanayisinin gelişmesinde ve yıllar içinde ihracatın artmasında önemli bir yere sahiptir. İl genelindeki önemli maden rezervlerinden bazıları; manyezit, krom, bor, kil, mermer ve lületaşıdır.

Lületaşı, yıllar boyunca işlenmeden yurt dışına ihraç edildikten sonra, 1970'lerde ham ihracatının yasaklanmasıyla ildeki atölyelerde işlenip pipo ve süs eşyası hâline getirilerek işlenmiş şekilde ihraç edilmeye başlanmıştır. Sepiyolit madeni de Eskişehir'in önemli yeraltı zenginliklerindendir.

Krom madeni, Eskişehir'in diğer önemli yeraltı zenginliklerinden biridir. Krom; çelik ve diğer maddelerin kaplanmasında, savunma sanayisinde, refrakter malzeme üretiminde ve çeşitli kimyasallarda kullanılmaktadır.

İldeki önemli madenlerden biri ise Etibank Kırka Boraks İşletmesi tarafından çıkarılan bor tuzlarıdır.

Ayrıca tuğla, kiremit ve seramik üretiminde kullanılan kil de ilin önemli rezervlerindendir.

Mevcut Eskişehir Organize Sanayi Bölgesinde (ESO) 2022 verilerine göre 830 firma faaliyet göstermektedir. Şehir Üniversite ve gençlik merkezli bir yapı olmasına rağmen son 3 yıl içerisinde %100 den fazla bir artış ile sanayi açısından gelişmektedir. Büyük şehirlerdeki işçilik ücretlerinin yüksek olması aynı zamanda sanayi bölgelerinde yer kalmaması nedeniyle şehrin organize sanayisi gelişmektedir.

Üç adet üniversitenin olması ve aynı zamanda çok sayıda mesleki eğitim okullarının olması sebebiyle şehrin sanayi açısından gelişimi devam etmektedir. Aynı şekilde şehrin demiryolu ile ülkenin dört noktasındaki limanları birbirine bağlıyor olması sanayi için ihtiyaç duyulan taşımacılık hizmetini kolaylaştırmaktadır.

Başlıca Yabancı sermayeli şirketlerGKN, Wessel, Saint Gobain, Torrecid, Candy Hoover, Knauf, Vaillant, Das Lager vb....En büyük kuruluşları ise;ETİ GIDA ŞİRKETLER TOPLULUĞU: Yaklaşık 6000 çalışanı ile Anadolu'nun 7. Büyük Şirketi, Türkiye'nin ciro bazında 31. Büyük şirketidir. Ulusal AR-GE merkezine sahip ETI MAKİNE A.Ş. bünyesinde bulunmaktadır. Her türlü yabancı üretimi makine ve imalatı ile birlikte inavasyon yeteneği olan ekipmanların tasarımı ve montajını 100 kişilik mühendis kadrosu ile gerçekleştirmektedir.

Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi'ndeki, güneş enerji santrali yatırımları son yıllarda artış göstermiştir. 2022 yılında Eskişehir OSB'de güneş enerji santrali sayısı 7 iken 2024 yılı itibarıyla 77'ye yükselmiştir.

Eskişehir, üniversite kenti olması nedeniyle sosyal aktivite yönünden oldukça zengindir. Şehirde Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları'nın 3 sahnesi vardır. Birincisi Haller Gençlik Merkezi Tepebaşı Sahnesi'dir. 27 Mart 2001 Dünya Tiyatrolar Gününde açılmıştır. Tek sahneye sahip olup salon 202 kişiliktir. Şehir Tiyatrolarının Oyunları sergilenmektedir. Bir diğeri İki Eylül caddesinde bulunan B.S.M. Turgut Özakman Tiyatro Salonudur. 9 Nisan 2002 tarihinde açılmıştır. Sahne 178 kişiliktir. Şehir Tiyatrolarının etkinlikleri gerçekleşmekte olup ayrıca fuaye, sergi, seminer ve toplantı amaçlı da kullanılmaktadır. Sonuncusu ise Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Kültür Sarayı Tiyatro Salonudur ve 569 kişiliktir. Merkezde Şehir Tiyatroları etkinlikleri gerçekleşmekte ve ayrıca Devlet Opera ve Bale etkinlikleri gerçekleşmektedir.

Ayrıca şehirde 3 adet kültür merkezi bulunmaktadır. İlki İki Eylül Caddesi'nde bulunan Yunus Emre Kültür Merkezi'dir. Çeşitli tiyatro, seminer ve gösterilerin yapıldığı bir merkezdir. Bir diğeri eski hal olan ve Büyükşehir Belediye Başkanı Yılmaz Büyükerşen tarafından kültür merkezine çevrilen Anadolu Üniversitesine yakınlığından dolayı öğrenciler tarafından da büyük rağbet gören Haller Gençlik Merkezi'dir. Diğer bir kültür merkezi ise Atatürk Kültür Merkezi'dir. 19. yüzyıldan kalan tarihi Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi bugün Zübeyde Hanım Kültür Merkezi olarak kullanılmaktadır. 1650 senesinde inşa edilmiş Sivrihisar Surp Yerrortutyun Kilisesi restore edilerek 2015 yılında kullanıma açılmıştır.

Şehir sinema salonu yönünden de oldukça zengindir. Şehirde Cinetime (Özdilek AVM), Cinema Pink (Kanatlı AVM), Eskişehir Kültür Merkezi, Paribu Cineverse (Espark AVM), Sinema Anadolu (Anadolu Üni.'ye aittir.) sinema salonları bulunmaktadır.

İlin Akarbaşı mahallesinde bulunan Halk Eğitim Merkezinde halkın ihtiyacı ve isteği doğrultusunda ücretsiz kurslar verilmektedir. Açılan bazı kurs programları şunlardır: Biçki-dikiş, çiçek yapma, seramik, fotoğrafçılık, yabancı dil, müzik, halk oyunları, bilgisayarlı muhasebe, bilgisayar işletmenliği. Bu kurslarda 60 kadar eğitimci ve öğretmen görev yapmakta olup, yılda 3000 kişi yararlanmaktadır.

Eskişehir Tepebaşı Belediyesi tarafından 2011 yılından beri Uluslararası Eskişehir Şiir Buluşması adı altında etkinlikler düzenlenmektedir.